🔻بازار کردستان:
فرداد میری: والتر کرین، نقاش و تصویرگر برجسته انگلیسی در قرن نوزدهم، تابلو مشهوری دارد: میداس با دخترش. بنا به اسطورههای یونانی، خدایان یک نیروی رازآمیز به میداس عطا کرده بودند: او به هرآنچه دست میزد تبدیل به طلا میشد، حتی با لمس دخترش او را به یک مجسمه طلا تبدیل کرد. در واقع جان او را گرفت.
من یک تاجر خرد هستم که با رانتخواران و گروههای ذینفوذ مراوده و رابطه ندارم؛ بنابرین گاهی برای ترخیص یک محموله کوچکِ چند هزار دلاری دچار گیروگرفتهایی میشوم که اجبارا به قرصهای قوی آرامبخش پناه میبرم.
با این حال عمیقا بر این باور هستم که، تجارت باید به نیازهای واقعی انسانها پاسخ دهد، نه فقط به سودآوری.
چند ماه پیش در خیابان مولوی سلیمانیه مشغول قدم زدن با یکی از شرکای تجاریام بود که دیدم مردی گوشهای از خیابان در حال کشیدن نقاشی روی یک بوم نسبتا بزرگ است. سرمایه او فقط یک پالت رنگ، مقداری رنگ روغن و چند تا قلمو بود.
شریک تجاریام به زبان کُردی گفت: این رو خوب میشناسم. دیوانهست. هر روز کارش همین است؛ نقاشی میداس! در دهه 1990 با حمایت مالی انستیتو کُرد، رفت پاریس هنر بخواند، اما کارش به جنون کشید و آواره اروپا شد. تو این روزگار هر مسافری گذرش به پاریس افتد یا دیوانه میشود یا دیپلمات.
اضافه کرد: برخلاف مسافران پاریس در قرن هجدهم و نوزدهم که شاعر و نقاش و فیلسوف میشدند… .
ساعتی بعد از همان خیابان گذشتم؛ خیابانی که نبض تجارت سلیمانیه در آن میزند. تصویری که از آن نقاش دیوانه داشتم در ذهنم با تصویر هیاتهای تجاری متشخص که شب قبل تو هتلی در شمال تهران دیده بودم ترکیب میشد، تناقضی که برایم بسیار آشناست: انسان اقتصادی. اصطلاح «هومواکونومیکوس» (Homo economicus) در توصیف انسان تاجرمسلک به کار میرود؛ کسانی که صرفا در پی بیشینهسازی سود و مطلوبیت فعالیت اقتصادیاند و هیچ نسبتی با انسانیت، هنر ، فلسفه و فرهنگ ندارند؛ افسانهی میداس نشانگر تراژدی خواست بیشینه است و روایت میکند که چه اتفاقی میافتد زمانی که خوشبختی واقعی شناسایی نمیشود. میداس مردی بود که آرزو داشت هر چیزی را که لمس کند، به طلا تبدیل شود. با این حال، تحقق این آرزو او را به برده سرمایه تبدیل کرد و حتی رابطه انسانی با دخترش را نیز از میان برد.
انسان اقتصادی به این دلیل که اخلاق را قربانی منفعت خویش میکند، موجودی خطرناک است.
انسان اقتصادی، بازتولید افسانه میداس است. اما همواره باید سرنوشت او را به یاد آوریم: مرگ در یک گودال به دلیل گرسنگی!
آن گودال پیش ِرو انسان امروز است.
میداسهای دنیای امروز نیز دست به هر چیزی بزنند تبدیل به طلا میشود، اما مساله این است که انسان اقتصادی میتواند قاتل انسانیت باشد.
جدیدترین اخبار و تحلیلهای اقتصادی را در وبسایت رسمی بازار کردستان مطالعه نمایید.