🔻بازار کردستان
ناظر گمرکات کردستان و مدیرکل گمرک سنندج با اشاره به عملکرد ۹ ماهه گمرکات استان، گفت: در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۳ میلیون و ۷۴۳ هزار تن کالا به ارزش حدود ۴ میلیارد و ۹۸۲ میلیون دلار از مرزهای رسمی استان جابهجا شده که این رقم از نظر ارزش دلاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، رشد ۳ درصدی را نشان میدهد.
به گفته فرامرز امیدی مجموع صادرات خروجی از گمرکات کردستان به حدود یک میلیون و ۱۵۱ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۵۸۰ میلیون دلار رسیده است.
امیدی در گفتوگو با خبرنگاران با اشاره به مقاصد صادراتی استان، افزود: کشور عراق همچنان مهم ترین شریک صادراتی استان است و پس از آن، فدراسیون روسیه، افغانستان، سوریه، ترکیه، سودان، قزاقستان، قرقیزستان و عمان قرار دارند.
امیدی ادامه داد: مصنوعات فلزی، ادوات کشاورزی، محصولات باغی و فرآورده های لبنی، عمده کالاهای صادراتی گمرکات کردستان را تشکیل می دهند.
واردات ۵۹۲ میلیون دلار کالا
وی در بخش دیگری از سخنان خود به واردات اشاره کرد و یادآور شد: در ۹ ماهه سال جاری، در مجموع نزدیک به ۱۸۴ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۵۹۲ میلیون دلار وارد استان شده است.
ناظر گمرکات کردستان بیان کرد: از این میزان، واردات قطعی بالغ بر ۱۰۱ هزار تن به ارزش ۲۷۷ میلیون دلار بوده که نسبت به سال گذشته، از نظر وزنی ۳۴۶ درصد و از حیث ارزش دلاری ۶۸ درصد افزایش داشته است.
امیدی عمده اقلام وارداتی را شمش طلا، شمش و ضایعات آلومینیوم، موز سبز، دکل حفاری، کالاهای واسطه ای، ماشین آلات و قطعات خطوط تولید، مواد اولیه و اقلام مورد نیاز مرزنشینان عنوان کرد و گفت: این کالاها از کشورهای عراق، امارات متحده عربی، هند، پاکستان، چین، فیلیپین، ترکیه، اکوادور، اتریش و ایتالیا وارد شده اند.
افزایش ترانزیت و خروج موقت کالا
وی با اشاره به عملکرد ترانزیتی استان، اظهار کرد: در ۹ ماهه امسال، تشریفات گمرکی بیش از ۲ میلیون و ۳۵۱ هزار تن کالا به ارزش نزدیک به ۳ میلیارد و ۲۸۶ میلیون دلار در رویه عبور خارجی (ترانزیت) از گمرک باشماق انجام شده است.
ناظر گمرکات کردستان افزود: از این میزان، حدود یک میلیون و ۷۶۷ هزار تن به ارزش تقریبی یک میلیارد و ۳۱۷ میلیون دلار به صورت ترانزیت مبدأ و بیش از ۵۸۴ هزار تن به ارزش حدود یک میلیارد و ۹۶۹ میلیون دلار تحت رویه ترانزیت مقصد انجام گرفته که نسبت به مدت مشابه سال قبل، از نظر وزن ۲۸ درصد و از لحاظ ارزش دلاری ۷ درصد رشد داشته است.
امیدی ادامه داد: همچنین در این مدت، تشریفات نزدیک به ۵۷ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۵۲۳ میلیون دلار تحت رویه خروج موقت انجام شده که از نظر وزنی ۲۳ درصد و از حیث ارزش دلاری ۱۰۲ درصد افزایش را نشان می دهد.
شریک راهبردی عراق شویم
از سوی دیگر حامد افشاری، سرپرست معاونت تحقیقات فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در همایش فرصتها و ظرفیتهای صادراتی عراق اظهار داشت: ایران میتواند با بهرهگیری از مزیتهای نسبی خود، از جمله تجربه بازسازی پس از جنگ، مدیریت منابع محدود و توان نیروی انسانی متخصص، جایگاهی مستحکم در اقتصاد عراق پیدا کند و به شریک راهبردی این کشور تبدیل شود.وی با اشاره به حساسیت بیشتر نسبت به صادرات نسبت به واردات، اظهار داشت: هر محصول یا خدمتی که از ایران به کشور دیگری صادر میشود، در بازار هدف بهعنوان «برند ایران» شناخته میشود و اگر کیفیت لازم را نداشته باشد، اعتبار کلی برند ایرانی دچار خدشه خواهد شد.
افشاری افزود: لازم است قوانین و سازوکارهایی تدوین شود که حساسیت نسبت به کیفیت محصولات صادراتی افزایش یابد؛ از کیفیت تولید گرفته تا بستهبندی و برچسبگذاری (لیبلینگ) که باید بهصورت شفاف بیانگر سطح و استاندارد محصول باشد. برخی مشکلاتی که امروز در حوزه واردات با آن مواجه هستیم، نباید در صادرات نیز تکرار شود.
این فعال حوزه صادرات با طرح این پرسش که چرا ایران نتوانسته به میزان مورد انتظار در بازار عراق موفق باشد، گفت: باید بررسی شود که چرا همکاریهای اقتصادی و صادراتی با عراق به سطح مطلوب نرسیده و چگونه میتوان صادرات به این کشور را افزایش داده و آن را به یک شراکت راهبردی تبدیل کرد.
افشاری تصریح کرد: عراق نباید صرفاً بهعنوان یک بازار هدف صادراتی دیده شود، بلکه باید بهعنوان یک شریک استراتژیک مورد توجه قرار گیرد؛ کشوری که با ایران اشتراکات فرهنگی، اجتماعی و تاریخی گستردهای دارد و مسیر متفاوتی نسبت به سایر کشورهای همسایه طی میکند.
وی با اشاره به تحولات اقتصادی عراق افزود: عراق امروز در حال گذار از یک بازار سنتی به یک بازار مدرن است و باید این کشور را با عراق ۱۰ سال پیش متفاوت دید. این کشور به زیرساختهای آموزشی، مهارتی، خدماتی و سیستمهای قابل بومیسازی، از جمله در حوزه خدمات الکترونیکی و بانکی، نیاز دارد.
برنامه رقبا قویتر است
افشاری با اشاره به حضور فعال کشورهای رقیب در بازار عراق گفت: چین با سرمایهگذاری کلان، ترکیه با مدلهای موفق کسبوکار و کشورهای اروپایی با تکیه بر نظام دانشی، حضور مؤثری در عراق دارند و این سؤال مطرح است که ایران چگونه میتواند در رقابت با این کشورها جایگاه خود را تقویت کند.
وی خاطرنشان کرد: ایران مزیتهای پنهان مهمی نسبت به این کشورها دارد؛ از جمله تجربه بازسازی پس از جنگ و توانمندی در مدیریت منابع محدود در شرایط تحریم. این ظرفیتها میتواند نقش مؤثری در همراهی عراق در مسیر گذار به یک اقتصاد مدرن ایفا کند و باید بهصورت هدفمند مورد استفاده قرار گیرد.
افشاری ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران در سالهای گذشته بهواسطه شرایط تحریم، تجربه ارزشمندی در مدیریت منابع محدود به دست آورده و توانسته با اتکا به دانش بومی و نیروی انسانی متخصص، به دستاوردهای قابل توجهی دست یابد. این تجربه میتواند برای کشوری مانند عراق که در مسیر بازسازی و نوسازی قرار دارد، بسیار راهگشا باشد.
وی افزود: ما یاد گرفتهایم چگونه با منابع محدود، سیستمهای کارآمد طراحی کنیم و این مزیت میتواند در حوزههایی مانند خدمات فنی و مهندسی، زیرساختهای شهری، خدمات الکترونیکی، بانکی و حتی آموزش نیروی انسانی به عراق منتقل شود؛ حوزههایی که امروز نیاز واقعی بازار عراق به شمار میروند.
این فعال حوزه صادرات تأکید کرد: اگر بتوانیم این مزیتهای نسبی را بهدرستی شناسایی و به زبان بازار عراق ترجمه کنیم، میتوانیم از یک رابطه صرفاً تجاری عبور کرده و به یک همکاری پایدار و راهبردی برسیم؛ همکاریای که نهتنها مبتنی بر صادرات کالا، بلکه بر پایه انتقال تجربه، دانش و خدمات شکل بگیرد.
طراحی مدلهای کسبوکار مشترک
افشاری خاطرنشان کرد: ورود موفق به بازار عراق نیازمند نگاه بلندمدت، طراحی مدلهای کسبوکار مشترک و اعتمادسازی پایدار است. این اعتماد زمانی شکل میگیرد که کیفیت محصولات و خدمات ایرانی بهصورت مستمر حفظ شود و نگاه ما به عراق، نگاه شراکت باشد نه صرفاً فروش مقطعی.
وی با تأکید بر نقش سیاستگذاریها در این مسیر گفت: هماهنگی میان قانونگذاران، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی شرط اصلی موفقیت در بازار عراق است و بدون این همافزایی، رقابت با بازیگران قدرتمندی مانند چین، ترکیه و کشورهای اروپایی دشوار خواهد بود.
سرپرست معاونت تحقیقات فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی اظهار داشت: ایران ظرفیت آن را دارد که با تکیه بر اشتراکات فرهنگی، تجربههای مشترک و توان فنی خود، به یکی از شرکای اصلی عراق در مسیر توسعه تبدیل شود، مشروط بر آنکه این ظرفیتها بهدرستی شناخته و در سیاستها و برنامههای عملیاتی منعکس شود.
افشاری در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر اهمیت نگاه استراتژیک به بازار عراق گفت: موفقیت در این بازار تنها به صادرات کالا محدود نمیشود و نیازمند توسعه همکاریهای بلندمدت، انتقال تجربه و دانش فنی، و ایجاد اعتماد پایدار میان طرفین است.